पानी नपर्दा खेतका धाँजा फाटे

राजविराज — जिल्लामा मनसुन सक्रिय नहुँदा धान रोपाई प्रभावित भएको छ । पानी अभावका कारण रोपाई भएका खेतमा धाँजा फाट्न थालेको छ ।

रोपाईका लागि तयार रहेको बिऊसमेत चर्को घामका कारण सुक्न थालेको वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत भागीरथ यादवले जानकारी दिए।उनका अनुसार जिल्लामा खेतीयोग्य ७० हजार हेक्टर जग्गामध्ये आधा जग्गामा आकाशे पानीकै भरमा खेती हुने गरेको छ। पानी नपर्दा जिल्लामा अहिले २० प्रतिशत मात्र रोपाईँ भएको छ।

 

‘नहर आसपाससमेत आवश्यकता अनुसार सिँचाई हुन सकिरहेको छैन’ वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत यादवले भने, ‘रोपाइँ गरिएका खेतमा पानी अभावमा धाँजा फाट्न थालेको छ, चर्को घामका कारण बेर्नामर्न थालेको छ। ’

 

जिल्ला कृषि विकास कार्यालयको तथ्यांक अनुसार पछिल्लो चार वर्षयता सप्तरीको धान उत्पादनमा निरन्तर ह्रास आउँदै गरेको छ। कार्यालयकै तथ्यांकलाई हेर्ने हो भने आर्थिक वर्ष ०७०/०७१ र ०७१/७२ मा यहाँ ३ दशमलव ५ मेट्रिक टन प्रति हेक्टरका दरले धान उत्पादन गरिएको थियो भने ०७३/०७४ मा २ दशमलव ५ मेट्रिक टनप्रति हेक्टर धान उत्पादन भएको थियो।

 

एकातिर उत्पादन दरमा निरन्तर कमी आइरहेको अवस्था छ भने अर्कोतिर वर्षेनी ठूलो परिमाणमा खेतीयोग्य जग्गा बाँझै रहने गरेको समस्या पनि राज्यका लागि चुनौतिपूर्ण बन्न गएको छ।

सप्तरी धान उत्पादनका लागि मुलुकमै प्रसिद्ध रहेको जिल्ला हो। यहाँको कूल खेतीयोग्य जग्गामध्ये ५० प्रतिशत जग्गा आकाशे पानीको भरमा खेती हुन्छ भने भने बाँकी ५० प्रतिशत जग्गामा विभिन्न नहर र सिँचाई प्रणालीबाट सिंचित हुने दाबी गरिएपनि ती नहर र सिंचाई योजनाहरुको अवस्था भने आफै अस्तव्यस्त छ।

 

राणाकालमै निर्माण गरिएको मुलुककै पहिलो सिंचाई प्रणाली चन्द्र नहर सप्तरीमै रहेको छ। यसका अतिरिक्त कोसी पश्चिमी नहर वितरण प्रणाली, कोसी पम्प नहर प्रणाली, कोसी वितरण प्रणाली, ग्रामिण पूर्वाधार विकास कार्यक्रम र सिंचाई सेक्टरहरु लगायतका पूर्वाधारहरु समेत यहाँ रहेका छन्।

 

यद्यपी अधिकांशको अवस्था हाल जीर्ण, जर्रजर र अस्तव्यस्त नै छन्। चन्द्र नहरको सिंचाई क्षमता दश हजार ५ सय हेक्टर रहेको छ। तर विभिन्न ठाउँमा नहर भत्किनुका साथै अतिक्रमण गरिएकाले सिंचाई सुविधा पुर्‍याउन सक्ने अवस्था छैन्।

 

त्यस्तै कोसी पश्चिमी नहर वितरण प्रणालीको क्षमता १३ हजार तीन सय हेक्टरमा सिंचाई गर्ने रहेपनि ६ हजार ६ सय १६ हेक्टरमा मात्र पुगिरहेको छ। कोशी वितरण प्रणालीले ११ हजार सात हेक्टरमा सिंचाई गर्नुपर्नेमा सात हजार ८ सय ५३ हेक्टरमा मात्र सिंचाई सुविधा पुर्‍याइरहेको छ।

 

अन्य सिंचाई आयोजनाहरुमध्ये ग्रामीण पूर्वाधार विकास कार्यक्रमले तीन हजार ६ सय ६५ हेक्टर तथा सेक्टर सिंचाईले २५ सय हेक्टरमा मात्र सिंचाई सुविधा पुर्‍याइरहेको जिल्ला कृषि विकास कार्यालयको तथ्यांकमा उल्लेख छ। सिंचाई व्यवस्थाको अस्तव्यस्ताकै कारण यस सप्तरीको धन उत्पादनमा निरन्तर ह्रास आउनुका साथै ठूलो क्षेत्रफल जग्गा बाँझो नै रहने गरेको हो।

प्रकाशित : श्रावण ६, २०७५ १५:५०

प्रतिकृया दिनुहोस

आज र भोलि भारी वर्षा हुनसक्ने

काठमाडौं, १८ असार । जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले आज र भोलि भारी वर्षा हुनसक्ने भएकाले सतर्क रहन आग्रह गरेको छ । महाशाखाले देशका अधिकांश भेगमा

साउन १ गतेबाट धूवाँ फ्याँक्ने सवारीसाधन चलाउन नपाइने

काठमाडौं – सरकारले आगामी साउन १ गतेबाट धूवाँ फ्याँक्ने सवारीसाधनलाई रोक लगाउने भएको छ । आजको नेपाल समाचारपत्रको पहिलो पृष्ठमा यो समाचार छापिएको छ

बझाङमा यार्सा उत्पादन बर्सेनि घट्दै

बझाङ, जेठ १० । ‘जीवनबुटी’को नामले प्रख्यात बहुमुल्य जडिबुटी यार्सागुम्बा प्रशस्त पाइने भनेर चिनिएको जिल्ला बझाङमा बर्से्नि यसको उत्पादन घट्दै